أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

396

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 1 ) . Eruca sativa Mill . ؛ سراپيون ، 284 ؛ ابو منصور ، 110 ؛ ابن سينا ، 164 ؛ غافقى ، 202 ؛ ميمون ، 74 . مىپندارند كه واژهء « جرجير » از gingiru آشورى مىآيد ؛ غافقى ، 202 ، ص 410 ، يادداشت 2 . ( 2 ) . اورمون ، بايد خواند اوزمون - يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 141 . ( 3 ) . كركيرا ، قس . I , Low ، 491 . ( 4 ) . يا كيكيز ، قس . II , Vullers ، 937 . ( 5 ) . تره‌ميره ، قس . Vullers ، 442 . ( 6 ) . اوزيمون ، نك . يادداشت 2 . ( 7 ) . سپندان ، نام فارسى « حب الرشاد » عربى ( II , Vullers ، 212 ) و اين مترادف « حرف » است ، نك . شمارهء 333 . ( 8 ) . نسخهء فارسى : بهقان ، بايد خواند ايهقان ( ابو حنيفه ، 15 ؛ لسان العرب ، X ، 11 ؛ I , Vullers ، 153 ) - Brassica erucasthum L . ؛ ميمون ، 74 . ( 9 ) . رياض سمان ، بايد خواند رياض صمان ، لسان العرب ، X ، 362 : رياض الصّمّان « باغ‌هاى الصمان » . ( 10 ) . نسخهء فارسى : حدت و سوختن را زيان درو بيشتر است ، بايد خواند : حدت و سوختن زبان را درو بيشتر است . قس . لسان العرب ، X ، 362 : إلّا انه برىّ يلذع اللسان . ( 11 ) . كثاة ، قس . Lane ، 2592 . ( 12 ) * . در Picture ، 116 درج شده است . ( 13 ) . عنصلانه ، در فرهنگ‌ها به صورت عنصل و عنصلاء آمده است ( Lane ، 2065 ) ؛ نك . شمارهء 734 . ( 14 ) . انداو ( I , Vullers ، 129 : انداو ) و از همين‌جا ايندائو روسى . 252 . جريال حمزه گويد : « جريال » معرب گردهيال 1 است و او نام نباتى است كه به خيار مشابهت دارد جز آنكه جرم خيار مستطيل بود و جرم جريال - مستدير . در ميانهء جريال آبى بود در غايت سرخى و به او در بعضى مواضع جامه‌ها رنگ كنند چنان‌كه به « قرمز » [ رنگ كنند ] . گفته‌اند « جريال » معرب « گريال » است يعنى آب نخستين كه از عصفر بيرون آيد ، * به رنگ زرد است و آن را « عروس آب » 3 گويند . سلمه از فرّاه روايت كند كه جريال « بقم » 4 را گويند . شمّر گويد : عرب جريال و جرياله خمر را گويد . گفته‌اند رنگ خمر را « جريال » گويند و